13.05.2026 Wykład i Walne Zebranie

Szczegóły

Opublikowano: piątek, 15, maj 2026 16:16

Administrator

HOWORYM PO SWOJOMU – wykład dr Anny Nikitiuk „ Wyniki badań socjologicznych”

    Comiesięczne spotkanie majowe – wzbogaciła swoim wykładem  dr Anna Nikitiuk ze Zwodzieckich (pow. hajnowski), która jest wielką pasjonatką gwar pogranicza polsko-białoruskiego. Ukończyła studia doktoranckie na kierunku językoznawstwo i współpracuje z Polską Akademią Nauk. Obecnie prowadzi badania dotyczące różnorodności podlaskiej mowy, a ich wyniki zaprezentuje na Uniwersytecie Cambridge.  Chodzi od domu do domu i rozmawia z ludźmi „po swojomu”. 

Wykład dotyczył języka północno-wschodnich terenów Polski, głównie jego wersji mówionej. W swojej pracy używa określenia „po swojomu”  pozwalające uwzględniać odmiany „tutejsze” czyli z pewnym zróżnicowaniem owego „po swojomu”.

Główna cecha dotyczy „twardej- z różnym naciskiem lub miękkiej wymowie stąd określenia: „po tutejszomu”, „komedno”, „po swojomu”. Poszczególne odmiany wymowy często różnią bliskie wsie lub gminy. Ludność omawianych obszarów jednak bardzo dba o tę tradycję i jej przestrzega.

            Prelegentka szerzej omówiła sposoby prowadzenia wywiadów. Metody badań to najczęściej rozmowy „od chaty do chaty” (zbadała tą metodą 312 domów/rodzin). Rozmowy te pozwoliły jej nie tylko nagrać prawdziwe brzmienie języka  rozmówców, ale też poznać motywację ich troski o trwałość tej mowy „po tutejszomu”. Wyjaśnia to określenie grup ludności od nazwy miejsca zamieszkiwania i brzmienia mowy np. haciaki, tamaki, dziekały, sztochmany. Tym określeniom często towarzyszą oceny tej ludności: pozytywne (przyjazne), negatywne, kpiące. To oceny nierzadko wynikające z zadawnionych konfliktów, uraz, sporów społecznych lub wyznaniowych.

Tak więc wersja (odmiana) języka bardzo często mówi o stosunkach międzyludzkich. Ale jednocześnie świadczy o przywiązaniu tej ludności do tego co dla niej jest ważna wartością, którą należy szanować i kultywować.

We współczesnym, tak łatwo zmieniającym się świecie, warto o tym pamiętać, że jest wartość niezmienna….  język z rodzinnej wsi.      

Po wykładzie odbyło się Walne Zebranie członków UTW w Hajnówce. Złożono sprawozdania, udzielono absolutorium Zarządowi, wyłoniono nowy Zarząd.   

Redakcja: Antonina Skoruk    

 Fotorelacja: Irena Sidoruk

Opracowanie: Leonida Orabczuk